A | A | A

HOME   |   WORD LID   |   CONTACT
print deze pagina

Advies voor woonzorgcentra in het kader van de COVID-19 pandemie


1. Algemeen advies

In tijden waarin de verspreiding van het COVID-19 virus voor infecties, overlijdens en angst zorgt, zijn niet enkel maatregelen nodig om de verspreiding van het virus tegen te gaan maar is ook goede palliatieve zorg onontbeerlijk.

Dit is met name zo in onze woonzorgcentra. De populatie daarvan behoort tot de hoogste risicogroep voor complicaties en overlijdens aan een infectie die wordt veroorzaakt door het COVID-19 virus. De World Health Organization (WHO) spreekt in dit geval over een overlijdensrisico van 15 tot 22%. De bewoners in onze woonzorgcentra evenals hun naasten en hun zorgverstrekkers staan hierdoor onder grote druk.

Een acute infectie kan bij deze kwetsbare populatie leiden tot snelle bewusteloosheid met uitgesproken comfortproblemen in de eindfase. Een adequate inschatting van de behandeldoelen moet daarom inspelen op een vooraf besproken zorgplanning, op de actuele wensen van de bewoner en zijn naasten en op de 'best interest', gebaseerd op overlevingskansen en ethische overwegingen.

We staan voor een aantal uitdagingen die van ons vragen om palliatieve zorg (tijdig) in te schakelen. De inschatting van criteria voor verwijzing, de mogelijke schaartste van middelen, de 'shared decision making' met familieleden op afstand, de aanvaarding of beperking van bezoek in de stervensfase...Prioriteit zijn: een rustgevende aanpak gepaard met een deskundig management van pijn en kortademigheid, zorg voor comfort in de stervensfase en ondersteuning van naasten en zorgverstrekkers.

Voor verwijscriteria en adviezen rond symptoomcontrole en eventuele sedatie bij bewoners van een woonzorgcentrum verwijzen we naar het bijgevoegd document dat Crataegus (opleidingsorganisatie voor CRA's) samen met de geriaters van het UZ Leuven en UZ Gent heeft opgesteld. Voor de richtlijnen rond een eventuele sedatie verwijzen we naar de desbetreffende richtlijn van www.pallialine.be.

Met dank aan Dr. Jo Lisaerde, voorzitter van onze werkgroep palliatieve zorg en geriatrie (PAGE)



2. Het verschil tussen triage en niet- gepaste zorg

De coronacrisis zet de gezondheidszorg op een ongekende wijze onder druk. In landen zoals Italië en Spanje die erg getroffen zijn door het virus, kan men niet alle zieken nog de zorg geven die ze nodig hebben omdat er bv. te weinig ziekenhuisbedden zijn of onvoldoende beademingstoestellen beschikbaar zijn. De zorgverleners staan daar dus voor moeilijke keuzes en moeten kiezen welke patiënten ze moeten laten voorgaan op anderen.

Hoewel het in ons land nog niet zo ver is en hopelijk niet zo ver hoeft te komen, nemen steeds meer ziekenhuizen hun voorbereidingen. Ze onderzoeken hoe ze de zorg zo efficiënt mogelijk kunnen verdelen wanneer intensieve zorgbedden schaars worden en keuzeproblemen zich opdringen. Een resultaat hiervan zijn interne richtlijnen die concreet bepalen welke patiënten al dan niet opgenomen worden op intensieve zorgen op basis van een ‘ranking’ of schaal die de ernst van de klachten inschat en de levenskwaliteit in kaart brengt. Dit is wat ze in de (rampen) geneeskunde ‘triage’ noemen.

Patiënten die niet meer kunnen genezen en die niet meer opgenomen worden, dienen ondersteund te worden met de best mogelijke palliatieve zorg. Dat houdt onder meer in dat er moet nagedacht worden over de medische zinvolheid en wenselijkheid van sommige interventies en dat er zorg wordt vermeden die geen toegevoegde waarde heeft en/of onnodig risico’s kan opleveren. Dit is wat ze in de geneeskunde ‘niet-gepaste zorg’ noemen.

Hoewel adviezen hierover met de beste bedoelingen en met de nodige zorgvuldigheid werden opgesteld, veroorzaken ze niet zelden ophef wanneer ze in het nieuws verschijnen. Onder meer omdat de verwarring tussen triage en niet-gepaste zorg snel is gemaakt. Nochtans is er een wezenlijk verschil. Tot bovengenoemde vorm van triage wordt de gezondheidszorg in crisistijden gedwongen door gebrek aan capaciteit in verhouding tot de nood.  Niet- gepaste zorg vermijden, vormt ten alle tijden een doel van menswaardige en goede zorg en vraagt een zorgvuldige afweging tussen wat te doen en wat te laten op basis van de wensen van de zieke m.b.t. diens levenseinde en op basis van de inschatting van de reële winst in bv. overlevingskans die een bepaalde behandeling kan opleveren.

Een voorbeeld ter verduidelijking is het recent advies van geriaters om geen rusthuisbewoners meer naar ziekenhuizen te brengen die erg verzwakt zijn en het coronavirus niet zullen overleven. De bedoeling hiervan is om niet-gepaste zorg te vermijden en te voorkomen dat deze mensen onnodig uit hun vertrouwde omgeving worden gehaald en moeten overlijden in een omgeving en met zorgverleners die ze niet of weinig kennen. De bedoeling hiervan was niet om te dienen als triagesysteem en zo extra capaciteit te creëren in ziekenhuizen.





3. In het nieuws: breng zwakste rusthuisbewoners met corona niet meer naar het ziekenhuis

Op dinsdag 24 maart 2020 verscheen er naar aanleiding van het bovengenoemd document een interview met prof. dr. Nele Van Den Noortgate op het VRT NWS. In het interview vraagt zij samen met een groot aantal andere geriaters om de de zwakste rusthuisbewoners met corona niet meer naar het ziekenhuis te brengen. De bewoners zullen de besmetting en een bijkomende verplaatsing hoogstwaarschijnlijk niet overleven en blijven best in de vertrouwde omgeving van het woonzorgcentrum, omgeven door vertrouwde zorgverleners die een beetje als familie zijn geworden. Dit gaat om een oproep tot warme zorg en een waardig levenseinde.

Lees het artikel in de krant hier.

Bekijk het interview op het Journaal van Eén hier

Beluister het interview op de Ochtend van Radio 1 hier