A | A | A

HOME   |   WORD LID   |   CONTACT
print deze pagina

Nieuwsflash 1/2013

Maandag 14 januari 2013

AANKONDIGINGEN
Het nieuwe jaar


Het bestuur en de medewerkers van de Federatie wensen u een gezond en voorspoedig 2013!

Het nieuwe jaar betekent meteen een nieuwe start voor onze organisatie:
- dr. Senne Mullie wenste na acht boeiende maar drukke jaren de voorzittersfakkel door te geven. Hij blijft wel lid van de raad van bestuur en het bureau (dagelijks bestuur). En al weet hij het zelf nog niet: een feestelijk dankmoment is in voorbereiding.
- dr. Gert Huysmans werd net voor de kerstvakantie tot onze nieuwe voorzitter verkozen. Gert is huisarts, equipearts van Netwerk Palliatieve Zorg Noorderkempen en voorzitter van de Werkgroep Equipeartsen van de Federatie.
- mevr. Patricia Lebeer is onze nieuwe ondervoorzitter. Patricia is voorzitter van Netwerk Palliatieve Zorg Gent-Eeklo en Palliatieve Thuiszorg Gent-Eeklo, bestuurder bij de netwerken palliatieve zorg in Aalst-Dendermonde-Ninove en Zuid-Oost-Vlaanderen, en diensthoofd Zorgnetwerken van de Socialistische Mutualiteit Oost-Vlaanderen.
- dhr. Gommaar Truyens kan dankzij een Sociale Maribel-regeling voor anderhalf jaar bij ons aan de slag als assistent-stafmedewerker voor algemene ondersteuning en de opvolging van enkele specifieke dossiers. Na een master in de sociologie behaalde Gommaar een master in het management en het beleid van de gezondheidszorg. Zijn beide masterproeven hadden een aspect van palliatieve zorg als onderwerp.

Dank aan Senne, proficiat aan Gert en Patricia, welkom aan Gommaar!

Kleine herinnering voor uw adressenbestand: sinds 1 augustus 2012 zijn we gevestigd in de Toekomststraat 36, 1800 Vilvoorde.

top

1 oktober 2013 - Tiende Vlaams Congres Palliatieve Zorg

Op 1 oktober 2013 vindt in het Concertgebouw van Brugge de tiende editie van het Vlaams Congres Palliatieve Zorg plaats. De werktitel van deze editie luidt 'Frailty - de frêle patiënt'. In het eerste deel geven praktijkwerkers en deskundigen toelichting bij het thema; het tweede deel belicht de meest recente praktijkgerichte onderzoeksresultaten rond palliatieve zorg in het algemeen, vanuit Vlaamse onderzoeksgroepen. Meer informatie volgt in de komende nieuwflashes en op de website www.palliatief.be. Noteer nu alvast de datum in uw agenda!

top

25 januari 2013 - Intercultural humility in chronic and end-of-life care

Op 25 januari 2013 vindt in Gent een symposium plaats rond interculturaliteit binnen zorg aan het levenseinde. Het symposium is een organisatie van Arteveldehogeschool en maakt deel uit van een tiendaags trainingsprogramma IPCEC, Interdisciplinary Programme on Chronic and End-of-life Care. Het symposium richt zich op hulpverleners en studenten binnen palliatieve zorg. Op het programma staan lezingen rond dood en sterven in multicultureel Europa (Prof. Dr. Bert Broeckaert, KULeuven), levenseinde en rituelen in moslimcultuur (Candan Öztürk) en interculturele mediatie (Naïma Alou Issa). Voor meer informatie over deze lezingen, klik hier.

top

18 april 2013 - Eerste FLIECE-congres over palliatieve zorg

Dit is het eerste FLIECE-zorgcongres over het meten en verbeteren van de kwaliteit van palliatieve zorg in woonzorgcentra. Het IWT-FLIECE-project werkt in deelstudies aan de ontwikkeling van instrumenten en richtlijnen ter verbetering van de palliatieve zorg. Dit specifieke congres richt zich op de Vlaamse woonzorgcentra en stelt centraal hoe de kwaliteit van palliatieve zorg er kan gemeten en verbeterd worden. Het volledige programma wordt later bekendgemaakt via de FLIECE-website (http://www.endoflifecare.be/fliece) en -nieuwsbrief. Noteer alvast 18 april 2013 in uw agenda.

top

VOOR U GELEZEN
Waarom komt spirituele zorg zo weinig aan bod aan het levenseinde?

Met deze studie wil men inzicht krijgen in de redenen waarom verpleegkundigen en artsen nog zelden spirituele zorg bieden aan patiënten aan het levenseinde. Patiënten met vergevorderde kanker, artsen en verpleegkundigen uit vier universitaire centra in Boston werden gevraagd een vragenlijst in te vullen over de praktische en operationele dimensies van spirituele zorg. In totaal namen 75 patiënten (response rate: 73%) en 339 verpleegkundigen en artsen (response rate: 63%) deel aan het onderzoek.

De meeste patiënten met vergevorderde kanker hadden nog geen spirituele zorg (in welke vorm dan ook) ontvangen van hun oncologische verpleegkundigen of artsen (respectievelijk 87% en 94%). Toch beschouwde de meerderheid van de patiënten spirituele zorg als een belangrijke component van oncologische zorg zoals verleend door verpleegkundigen en artsen (86% en 87% respectievelijk). De meeste verpleegkundigen (87%) en artsen (80%) waren van mening dat spirituele zorg op zijn minst occasioneel verleend dient te worden. Training in spirituele zorg bleek bij uitstek de belangrijkste voorspeller van spirituele zorg verleend door verpleegkundigen of artsen. De meeste van de bevraagde verpleegkundigen (88%) en artsen (86%) had een dergelijke vorming of training nog niet gevolgd.

Zowel patiënten, verpleegkundigen als artsen beschouwen spirituele zorg als een belangrijke, gepaste en heilzame component van zorg aan het levenseinde. Het weinig voorkomen van spirituele zorg leek voornamelijk te verklaren door een gebrek aan vorming in spirituele zorg. Vorming in spirituele zorg is dan ook nodig wil men tegemoetkomen aan holistische palliatieve zorg.

Meer lezen?
Balboni, M.J., Sullivan, A., Amobi, A., Phelps, A.C., Gorman, D.P., Zollfrank, A., Peteet, J.R., Prigerson, H.G., VanderWeele, T.J., & Balboni, T.A. (2012). Why is spiritual care infrequent at the end of life? Spiritual care perceptions among patients, nurses, and physicians and the role of training. Journal of Clinical Oncology, 30. Indien u geen toegang hebt tot het artikel, kunt u steeds contact opnemen met de Federatie via research@palliatief.be

Zin in een vorming rond spiritualiteit?
Spiritualiteit … what's in a name? door Kathleen Van Steenkiste in Vilvoorde op 19 maart. Klik hier voor meer info.

top

De Carer Support Needs Assessment Tool (CSNAT): een vragenlijst om noden bij mantelzorgers te detecteren

Mantelzorgers moeten ondersteund worden in hun centrale rol in de zorg voor hun naasten aan het levenseinde. Korte eenvoudige tools om de steunnoden van mantelzorgers te meten ontbreken echter. Om dit hiaat op te vullen, ontwierpen de auteurs een korte evidence-based vragenlijst bestaande uit 14 items die zowel voor onderzoek als voor de dagelijkse zorgpraktijk kan gebruikt worden: de Carer Support Needs Assessment Tool (CSNAT). Dit blijkt een kort en valide instrument. Meer lezen ...

top

Fenomenen die de laatste uren of dagen voorspellen

Het bieden van de meest kwalitatieve zorg tijdens de stervensfase zou even fundamenteel deel moeten uitmaken van comprehensieve zorg, net als diagnose en behandeling dat doen. Aan de hand van expertbeoordelingen wil deze studie een lijst van symptomen of signalen bekomen die kenmerkend zijn voor de laatste uren of dagen in het leven van een patiënt. Deze studie maakt deel uit van een Europees onderzoek rond palliatieve zorg, het OPCARE9 project.

Drie rondes van de Delphiprocedure werden doorlopen om bruikbare en relevante fenomenen te identificeren die de laatste levensuren of –dagen voorspellen. Elke ronde bestond uit (1) het ontwerpen van een vragenlijst, (2) het rondsturen van de lijst naar verschillende internationale deskundigen en (3) de analyse en synthese van de resultaten. In de eerste ronde gaven de verschillende deskundigen 194 verschillende fenomenen, percepties, en observaties op die kenmerkend zouden zijn voor het aanbreken van de laatste uren of dagen van iemands leven. In de tweede ronde was er voor 58 van de 194 fenomenen bij 80% van de deskundigen consensus. Deze werden ondergebracht in 9 categorieën. 21 fenomenen bleken in de derde ronde een hoge relevantie te hebben voor meer dan 50% van de experten. Op basis van deze rondes bleken veranderingen in de volgende categorieën relevant in het identificeren van de laatste levensuren of –dagen: ademhaling (vb. doodsreutel, verandering in ademhalingsritme), algemene verslechtering, bewustzijn / cognitie (vb. onomkeerbare verslechtering van bewustzijn), huid (vb. bleek rond neus en mond), inname van voedsel, vocht of andere, emotionele toestand, en non-observaties / geuite meningen / andere.

Hoewel deze selectie een eerste aanzet voor een goede set omvat, is het evident dat verdere concretisatie nodig is om de set echt bruikbaar te maken in de praktijk.

Op het laatste Vlaams Congres Palliatieve Zorg (in 2012, Leuven) bracht Prof. Johan Menten eveneens korte bevindingen met betrekking tot symptomen van naderend sterven. De set die werd geselecteerd door zijn team is gebaseerd op klinische observaties en metingen eerder dan beoordeling door deskundigen. Op die manier vullen beide onderzoeken elkaar naadloos aan. Geïnteresseerd in de handouts: surf naar www.palliatief.be > Agenda > Terugblik > Negende congres > Objectief waarneembare tekens van naderend overlijden bij palliatieve patiënten.

Meer lezen?
Domeisen Benedetti, F., Ostgathe, C. et al. (2012). International palliative care experts' view on phenomena indicating the last hours and days of life. Support Care Cancer. Dec. [Epub ahead]. Indien u geen toegang hebt tot het artikel, kunt u steeds contact opnemen met de Federatie via research@palliatief.be

top

VOOR U GESIGNALEERD

In deze rubriek signaleren we het verschijnen van publicaties rond topics met betrekking tot palliatieve zorg die voor zorgverstrekkers, beleidsmakers of anderen interessant kunnen zijn.

Position paper: organisatie van zorg voor chronisch zieken in België. KCE rapport 190A

"Meer dan een kwart van de Belgische bevolking zegt aan een chronische aandoening te lijden, en door de vergrijzing neemt dit aantal steeds toe. […] Het KCE bestudeerde de internationale, wetenschappelijke literatuur, en keek naar het werk dat in binnen- en buitenland reeds rond chronische zorg gebeurde. Het betrok ook uitgebreid de mensen van het terrein, het beleid en de koepels van patiëntenverenigingen bij het onderzoek. Het resultaat: een 'Position paper' die meer dan 50 concrete acties voorstelt om de organisatie van de chronische zorg fundamenteel te hervormen." (bron: website KCE) Belangwekkend voor palliatieve zorg is dat de toegenomen aandacht voor en verschuiving naar chronische zorg binnen de gezondheidszorg maakt dat in een goed traject deze patiënten ook sneller als palliatief zullen worden geïdentificeerd. Verder wordt palliatieve zorg herhaaldelijk als 'rolmodel' naar voor geschoven met als belangrijkste eigenschappen: multidisciplinair, minder per prestatie betaald, en een structuur op meso-niveau (Netwerken).

Meer lezen?
U kunt het volledige rapport, bijbehorend persbericht en slideshow hier raadplegen.

top

Het Belgische model van levenseindezorg toegelicht

Recent verscheen in het Tijdschrift voor Geneeskunde een tweedelige publicatie met betrekking tot "het Belgische model van integrale levenseindezorg, waarbij de synergie tussen palliatieve zorg en wettelijke euthanasie centraal staat". Het eerste deel beschrijft de historische, epidemiologische en regulatorische gegevens met betrekking tot palliatieve zorg en wettelijke euthanasie in België. Het tweede artikel behandelt de controverses omtrent de bevindingen van synergie tussen palliatieve zorg en wettelijke euthanasie in België en tracht deze te verklaren.

Meer lezen?
• Bernheim, J., Chambaere, K., Cohen, J., Deschepper, R., Distelmans, W., Smets, T., Van Den Block, L., Van Wesemael, Y., & Mullie, A. (2012). Het Belgische model van integrale levenseindezorg: palliatieve zorg en wettelijke euthanasie als aanvullende, niet-tegenstrijdige ontwikkelingen. I. Historische, epidemiologische en regulatorische gegevens. Tijdschrift voor Geneeskunde, 68 (11), 539-548.

• Bernheim, J., Distelmans, W., & Mullie, A. (2012). Het Belgische model van integrale levenseindezorg: palliatieve zorg en wettelijke euthanasie als aanvullende, niet-tegenstrijdige ontwikkelingen. II. Nationale en internationale controverses. Tijdschrift voor Geneeskunde, 68 (11), 549-559. Indien u geen toegang hebt tot deze artikels, kunt u steeds contact opnemen met de Federatie via research@palliatief.be

top

MEDIA

Xavier Taveirne van het Radio 1-programma 'De ochtend' bracht een bezoek aan de palliatieve eenheid 'De Vlinder' van het Sint-Lucas en Sint-Jan ziekenhuis in Brugge. In de tweede week van de kerstvakantie was er vijf dagen op rij een stukje reportage te horen: 31/12, 1/01, 2/01, 3/01, 4/01.

top