A | A | A

HOME   |   WORD LID   |   CONTACT
print deze pagina

Nieuwsflash 5/2013

Dinsdag 25 juni 2013

AANKONDIGINGEN
Bezorgd om breekbaarheid: 10de Vlaams Congres Palliatieve Zorg - 1 oktober 2013 - Brugge

Met de titel 'Bezorgd om breekbaarheid' wil deze jubileumeditie van het Vlaams Congres Palliatieve Zorg in Brugge aandacht besteden aan de fragiele oudere. Deze patiënten worden binnen de palliatieve zorg wel eens vergeten, wellicht omdat ze niet lijden aan een duidelijke en eenduidige pathologie zoals kanker, multiple sclerose of terminaal longlijden. In een eerste uiteenzetting zal het begrip breekbaarheid (Eng. 'frailty') verduidelijkt worden door Prof. Dr. Jan De Lepeleire. Hoe dienen we dit begrip te omschrijven? Wat is het verschil met normale veroudering? Is dit concept bruikbaar in de palliatieve zorg? Kan het gemeten worden? In een tweede presentatie maken Dr. Jo Lisaerde en Maartje Wils de vertaalslag naar de palliatieve zorg praktijk aan de hand van een aantal concrete casussen. Tot slot gaat Alexander Verstaen, PhD, dieper in op het gegeven dat breekbaarheid geen louter lichamelijk gegeven is. Breekbaarheid heeft ook mentale, emotionele, existentiële en spirituele dimensies. Er wordt afgesloten met belangwekkend nieuws uit de Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen en recent onderzoek.

Meer informatie rond bereikbaarheid, programma en inschrijvingsgeld vindt u hier. Inschrijven kan via dit inschrijvingsformulier.

top

Studiedag 'Ik moet je iets vertellen' - 11 oktober 2013

Voor mensen met een verstandelijke beperking is het niet eenvoudig om slecht nieuws te begrijpen, te accepteren, en dan keuzes en beslissingen te maken op basis daarvan. Met deze studiedag wil men informatie en inspiratie geven aan verzorgers, familie, artsen, verpleegkundigen, assistenten en ondersteuners van mensen met een verstandelijke beperking. De keynotespreker is dr. I. Tuffrey-Wijne. Zij heeft uitgebreide klinische en onderzoekservaring op het gebied van verstandelijke beperking en palliatieve zorg. Op de studiedag wordt ook het beeldboek 'Nu en straks' voorgesteld dat o.a. in samenwerking met de Netwerken Palliatieve Zorg van Oost-Vlaanderen en arrondissement Leuven werd ontworpen door Sofie Sergeant en Saar De Buysere. Sofie Sergeant zal die dag een workshop leiden rond het werken met een beeldboek. Inschrijven kan via www.handicum.be. Het beeldboek wordt uitgegeven door Garant Uitgevers NV en kan besteld worden via www.handicum.be, maar ook bij PANAL: www.panal.be.

top

4de Waals colloquium palliatieve zorg - 10, 11 en 12 oktober 2013

Pallium (het netwerk van Waals-Brabant), GEFERS (Groupe francophone d'études et de formations en éthique de la relation de service et de soin) en onze evenknie, de Fédération Wallonne des Soins Palliatifs, organiseren midden oktober hun 4de colloquium over palliatieve zorg onder de titel De la pratique des soins palliatifs à la réflexion éthique. Sterk aanbevolen voor wie het ethisch debat volgt. Op het uitgebreide programma o.a. een voordracht door dr. Marc Desmet (PZE en PST Jessaziekenhuis, Hasselt). Voor meer info kijk op http://www.colloque.soinspalliatifs.be/.

top

2de FLIECE-congres - 15 november 2013

De tweede FLIECE- (Flanders Study to Improve End-of-Life Care and Evaluation Tools) studiedag zal plaatsvinden op vrijdag 15 november 2013 in het UZ Gent. Het thema van de dag is palliatieve zorg in het ziekenhuis. Meer informatie kunt u opvolgen via onze Nieuwsflash en de website van FLIECE (http://www.endoflifecare.be/fliece).

top

VORMING, TRAINING & OPLEIDING (VTO)

Artsen getuigen over intervisie
Reeds meerdere jaren organiseert de Federatie intervisie, specifiek voor artsen werkzaam in palliatieve zorg. Twee groepen met elk twaalf deelnemers komen 6 x per jaar samen, een groep in Gent en één in Antwerpen. Als u wilt weten wat die voor hen betekent, lees dan deze getuigenissen.

Voor nieuwe geïnteresseerde artsen plannen we de opstart van een derde intervisiegroep onder leiding van Walter Rombouts. De locatie laten we afhangen van de interesse. Wie wenst aan te sluiten, geeft een seintje aan Greet François via greet.francois@palliatief.be of tel. 02/255 30 42.

Intervisie voor intervisoren
Naast artsen maken ook andere zorgverstrekkers in de palliatieve zorg gebruik van intervisie. En ja, ook de begeleiders van deze groepen hebben baat bij intervisie. De intervisiegroep voor intervisoren loopt verder in academiejaar 2013-2014, data en plaats liggen vast. Nieuwe mensen kunnen nog aansluiten. Klik hier voor meer informatie.

Introductie intervisietechnieken - intensieve zomertweedaagse
Beginnende begeleiders van intervisiegroepen kunnen de essentie van de methode aanleren tijdens een erg interactieve tweedaagse op 28 en 29 augustus 2013. Maar ook begeleiders met ervaring kunnen er hun vaardigheden nog eens aanscherpen!

Interuniversitair Postgraduaat Palliatieve Zorg voor Artsen – editie 2013-2014
Een nieuwe editie van dit postgraduaat wordt georganiseerd in november 2013 (Universiteit Antwerpen), februari (KU Leuven) en juni 2014 (Universiteit Gent). Het richt zich tot artsen met een basiskennis palliatieve zorg die reeds klinische ervaring in palliatieve zorg hebben of verantwoordelijkheid dragen in een palliatieve zorgsetting. Meer informatie vindt u in de flyer.

top

Postgraduaat Referentiepersoon Ethiek aan KHLim

In oktober 2013 gaat het Departement Gezondheidszorg van de Katholieke Hogeschool Limburg opnieuw van start met dit tweejarige postgraduaat. Het richt zich tot zorgverstrekkers en leidinggevenden in de zorg. Meer informatie in deze folder.

top

VOOR U GELEZEN
Palliatieve thuiszorg werkt!

Wanneer mensen geconfronteerd worden met een levensbedreigende ziekte in een gevorderd stadium willen de meesten van hen thuis sterven. Ondanks inspanningen vindt in de meeste landen slechts een derde of zelfs minder van alle overlijdens thuis plaats. Voor deze COCHRANE review werden alle studies doorgenomen waarin palliatieve thuiszorgdiensten geëvalueerd werden, m.n. ervaren thuiszorgteams van hulpverleners die gespecialiseerd zijn in het aanpakken van een brede waaier aan problemen eigen aan gevorderde ziekte, zowel op spiritueel, psychologisch, sociaal als fysiek vlak. Het doel was na te gaan in welke mate deze diensten de kans verhogen dat patiënten thuis kunnen sterven, maar ook welk verschil deze diensten maken m.b.t. andere belangrijke levenseinde-aspecten, zoals symptomen (vb. pijn) en leed voor de familie. Ook de financiële impact van deze zorg werd vergeleken. Op basis van 23 studies met in totaal 37.561 patiënten en 4.042 mantelzorgers bleek dat de kans om thuis te sterven verdubbelt wanneer de patiënt palliatieve thuiszorg krijgt. Palliatieve thuiszorg hielp ook de symptoomlast die men ervaart ten gevolge van de gevorderde ziekte, te verminderen, zonder de rouw bij de mantelzorgers te vergroten na het overlijden van de patiënt. Op basis van deze resultaten adviseert men dat patiënten die thuis willen sterven palliatieve thuiszorg aangeboden moeten krijgen. De overzichtsstudie concludeert dat er nog ruimte is om de palliatieve thuiszorg te versterken en de voordelen voor patiënten en familieleden te vergroten zonder kostenverhoging. Evidentie rond kosteneffectiviteit van palliatieve thuiszorg is echter nog onbeslist.

Meer lezen?

  • Gomes, B., Calazani, N., Curiale, V., McCrone, P., Higginson, I.J. (2013). Effectiveness and cost-effectiveness of home palliative care services for adults with advanced illness and their caregivers. Cochrane Database of Systematic Reviews, 6. Indien u geen toegang hebt tot het artikel, kunt u steeds contact opnemen met de Federatie via research@palliatief.be.

top

Delier detecteren bij patiënten op een palliatieve eenheid

Delier komt vaak voor bij palliatieve patiënten en wordt gekenmerkt door een verstoring van het bewustzijn, verandering in cognitie, of de ontwikkeling van perceptuele verstoring. Delier kan gedurende een korte periode optreden en schommelt meestal in de loop van de dag. Herkenning en gepaste aanpak van delier zijn in palliatieve zorg cruciaal omdat het syndroom negatieve effecten heeft op de levenskwaliteit van de patiënt zelf en zijn naasten en vaak ook interfereert met de aangeboden zorg. Helaas blijft delier vaak ongeïdentificeerd en daarom onderbehandeld. De ontwikkeling van screeningsinstrumenten die kunnen bijdragen tot een betere herkenning van delier is daarom van uitermate groot belang. In deze studie gaat men de betrouwbaarheid en validiteit na van de Delirium Observation Screening (DOS) schaal wanneer deze gebruikt wordt door verpleegkundigen bij patiënten in een palliatieve eenheid (PE); dit door de DOS te vergelijken met twee andere delierschalen. Verder onderzocht men de gebruiksvriendelijkheid van de DOS. De DOS bevat 13 gedragsobservaties, die elk gescoord kunnen worden als 'afwezig', 'aanwezig', of 'niet mogelijk'. Een score van 3 of meer duidt op delier. In totaal werden 48 patiënten uit een PE van een universitair ziekenhuis opgenomen in de studie. Van de 14 verpleegkundigen werkend op de PE deden er 10 mee. Bij 22.9% van de patiënten kwam delier voor. De diagnostische validiteit van de DOS was goed, met een sterke sensitiviteit, specificiteit en voorspellende waarde. Algemeen beoordeelden de verpleegkundigen de schaal als gebruiksvriendelijk en relevant. Wel dient opgemerkt te worden dat de meeste items van de DOS (n=11/13) verbaal actieve patiënten vergen om de observaties correct te kunnen uitvoeren. Gebruik bij non-verbale patiënten vereist nog verder onderzoek.

Meer lezen?

  • Detroyer, E., Clement, P.M., Baeten, N., Pennemans, M., Decruyenaere, M., Vandenberghe, J., Menten, J., Joosten, E., & Milisen, K. (2013). Detection of delirium in palliative care units: A prospective descriptive study of the Delirium Observation Scale administered by bedside nurses. Palliative Medicine, Epub ahead. Indien u geen toegang hebt tot het artikel, kunt u steeds contact opnemen met de Federatie via research@palliatief.be. De schaal kan vrij gedownload worden op www.deliriummodule.be.

top

Kunstmatige vochttoediening in de terminale levensfase

In Panal Nieuws van maart jl. verscheen een beknopte samenvatting van de hand van dr. Johan Coppens over kunstmatige vochttoediening in de terminale levensfase, gebaseerd op de Nederlandse pallialine-richtlijn (zie www.pallialine.nl) en reflectie vanuit Zorgnet Vlaanderen.

top

VOOR U GESIGNALEERD
Pallialine op CEBAM website

Pallialine bundelt richtlijnen die in de schoot van de Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen worden ontwikkeld om zorgverleners in de palliatieve zorg te ondersteunen in hun werk: zie www.pallialine.be. Deze richtlijnen behandelen de verschillende aspecten van de palliatieve zorgverlening en worden opgesteld op basis van een rigoureuze methodiek waarbij (inter)nationale literatuur op systematische wijze wordt geraadpleegd. Sinds kort staan deze richtlijnen ook vermeld op de site van CEBAM, het Belgisch Centrum voor Evidence-Based Medicine, onder de rubriek Digital Library of Health.

top

Een waakdoos op de palliatieve zorgeenheid: het ondersteunen van familie en naasten tijdens het waken

In de palliatieve zorg is 'er zijn' één van de grondpijlers. Familie en naasten willen er ook zijn tijdens de laatste levensuren van hun geliefde: ze waken. Tijdens deze heel intense periode heeft een wakende specifieke noden die sterk persoonsgebonden zijn. Uit onderzoek (Visser, 2004) blijkt dat er enkele behoeften zijn die vaak terugkeren: er is nood aan informatie, praktische en emotionele ondersteuning, en steun bij wijzigingen in hun rol en identiteit. Het multidisciplinair team van de palliatieve zorgeenheid OLV Ziekenhuis Campus Asse draagt al lang zorg voor het comfort van wakenden, doch naar aanleiding van een onderzoek (Meertens, 2012) wordt deze zorg geoptimaliseerd door het introduceren van een waakdoos. De waakdoos is een materialenset waarin naasten steun kunnen vinden. Het materiaal is erg divers en sluit aan op onze vijf zintuigen. Voor meer informatie, zie foto waakdoos, info in een notendop en handleiding. Indien u meer wenst te weten, contacteer erik.verliefde@olvz-aalst.be.

top

Honorarium advies tweede arts bij euthanasie

Hoewel het Koninklijk Besluit van 7 maart 2013 m.b.t. het honorarium voor het tweede advies bij euthanasie dit voorjaar in de bijlagen van het Belgisch Staatsblad werd gepubliceerd, betekent dit nog niet dat artsen zich reeds kunnen aanmelden en effectief hun honorarium kunnen ontvangen. Daarvoor is het namelijk eerst wachten op de uitvoeringsbesluiten. Wij houden u op de hoogte.

top

MEDIA
Berichtgeving over de Federatie

Op zaterdag 8 juni 2013 vond in het Vlaams Parlement een door de Federatie georganiseerde ronde tafel plaats met een aantal partners, zoals ziekenfondsen, artsenorganisaties, verpleegkundigen, ... Zie De Artsenkrant (14/06).

Ook naar aanleiding van het huidige euthanasiedebat verscheen de Federatie in de pers:

top

Aandacht voor kinderen en palliatieve zorg in Libelle

Libelle bracht in haar nummer van 8 mei 2013 een artikel over afscheid moeten nemen van je kind: als ouder van een doodziek kind, of als ongeneeslijk zieke ouder. Het werd gevolgd door een interview met Ilse Ruysseveldt, coördinator van het Kites-zorgteam van het Kinderziekenhuis UZ Leuven en bestuurslid van de Federatie. Kites staat voor 'Kinderen in Thuis- en Supportieve Zorg'.

top