A | A | A

HOME   |   WORD LID   |   CONTACT
print deze pagina

Nieuwsflash 10/2013

Maandag 23 december 2013

BESTE WENSEN

Beste wensen

Vanuit de Federatie wensen wij u fijne feestdagen in de deugddoende warmte van familie en vriendenkring. Moge 2014 u alles brengen wat er werkelijk toe doet, geluk en voorspoed voor al wie u lief is. Laat het voor uzelf een jaar zijn waarin dromen werkelijkheid worden en waar uw inzet voor palliatieve zorg, die wij zo waarderen, onverminderd verder zijn beslag krijgt.

Wij durven hopen dat de palliatieve zorg in 2014 opnieuw aansluiting vindt bij de zo noodzakelijke verdere ontplooiing. Daaraan wil volgend jaar de Federatie, samen met de Netwerken, met grote overtuiging werken en bijdragen. Wij hebben het vaste voornemen een warme, gastvrije en tegelijk professionele thuishaven te zijn die u ondersteunt bij uw zowel hulpverlenend als beleidsverantwoordelijk palliatief werk.

Zo kan 2014 uitgroeien tot een jaar waarin wij samen met u verder werken aan een betekenisvolle uitbouw van palliatieve zorg.

Wij wensen u een gelukkig 2014!

Dr. Gert Huysmans, voorzitter FPZV Namens het hele team, het Bureau en de Raad van Bestuur van de Federatie

top

AANKONDIGINGEN

11de editie Vlaams Congres Palliatieve Zorg: houd de datum vrij!
Op 23 september 2014 vindt in Turnhout de 11de editie van het Vlaams Congres Palliatieve Zorg plaats. Houd de datum alvast vrij in uw agenda. Meer nieuws over programma en inschrijvingen in de volgende Nieuwsflashes.

Inschrijvingen open voor 8ste Wereld Onderzoekscongres van EAPC
Van 5 tot 7 juni 2014 vindt in het Spaanse Lérida (Lleida in het Catalaans) het 8ste Wereld Onderzoekscongres van de Europese Associatie voor Palliatieve Zorg plaats. Het is een uitgelezen plek om kennis te nemen van nieuwe onderzoeksbevindingen en projecten en in discussie te gaan met onderzoekers. Tot 1 maart 2014 kunt u zich inschrijven aan een 'early bird'-tarief. Als u bij een organisatie werkt die lid is van de Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen, mag u zich registreren als EAPC Member, ook zonder een 'EAPC Member Number' in te vullen. Link naar de EAPC-website

Open lesdag met als thema 'Ethiek en kwaliteitszorg' op 14 februari 2014
Om een goede kwaliteit van patiëntenzorg te garanderen, worden er binnen zorgvoorzieningen indrukwekkende systemen en structuren ontwikkeld om de zorg op een objectieve en systematische manier te beoordelen en te controleren. Op de open lesdag in Hasselt, een initiatief van Ethos (de expertisecel Ethiek van de KHLim), wil men samen met de aanwezigen nadenken over wat deze tendensen voor de patiëntenzorg zélf betekenen. Sprekers zijn o.a. Marc Desmet, Frans Vosman en Adries Baart. Meer info

top

VORMING, TRAINING & OPLEIDING

top

VOOR U GELEZEN
Palliatieve zorg en euthanasie: vijanden, buren of vrienden

Wanneer tegenwoordig het levenseinde of palliatieve zorg ter sprake komt, valt onherroepelijk ook het woord 'euthanasie'. In het decembernummer van Streven onderzoekt dr. Marc Desmet, voorzitter van de Stuurgroep Ethiek van de Federatie, de verhouding tussen palliatieve zorg en euthanasie. Na een korte introductie in de definities en ontwikkeling van beide begrippen beschrijft en exploreert de auteur drie mogelijke praktische verhoudingen: die van vijanden (de dogmatische groep), die van buren (de pragmatische groep) en die van vrienden (de programmatische groep). Als slot beschrijft hij dat het goed is dat mensen met euthanasievragen in onze maatschappij meer dan in andere landen gehoor vinden, maar dat er ook onmiskenbare risico's aan de huidige ontwikkeling verbonden zijn; "daarom lijken me de diversiteit in de verhoudingen en het blijvend gesprek heilzaam" (p.979).

Meer lezen?
Desmet, M. (2013, december). Palliatieve zorg en euthanasie: vijanden, buren of vrienden? Streven, 965-979. Indien u geen toegang hebt tot het artikel, kunt u steeds contact opnemen met de Federatie via research@palliatief.be.

top

Ter sprake brengen van vroegtijdige zorgplanning: drempels en faciliterende factoren voor huisartsen

Een belangrijk aspect van kwaliteitsvolle en patiëntgerichte zorg is de mate waarin de levenseindezorg overeenstemt met de wensen van de patiënt. Vroegtijdige zorgplanning (VZP) is een proces dat daartoe een belangrijke bijdrage kan leveren. De voordelen van VZP zijn uitgebreid beschreven en worden door zorgverleners van verschillende disciplines erkend. Een sleutelfiguur in het VZP-proces is de huisarts: hij kent zijn patiënten meestal goed en heeft met hen vaak een vertrouwensband. Toch blijkt uit (inter)nationale studies dat dergelijke gesprekken niet zo frequent worden aangegaan, wat erop wijst dat huisartsen (een) drempel(s) ervaren om over VZP te beginnen. In de hierbij besproken studie werd de internationale literatuur nageplozen op de factoren die huisartsen als een drempel of als faciliterend ervaren wanneer ze het gesprek over VZP willen aangaan. Op basis van 16 papers identificeren de auteurs drempels en faciliterende factoren op het vlak van (1) kenmerken van de huisartsen, (2) ondervonden kenmerken van de patiënt of (3) kenmerken van het gezondheidssysteem. Sterke evidentie werd gevonden voor volgende drempels bij huisartsen om VZP te bespreken: een gebrek aan vaardigheden om met vage wensen en voorkeuren om te gaan, het moeilijk kunnen bepalen van het juiste moment om VZP aan te snijden, het idee dat patiënten zelf over VZP moeten beginnen en de angst om patiënten hoop te ontnemen. Faciliterende aspecten met sterke evidentie waren opgebouwde vaardigheden, de bekwaamheid om toekomstige gezondheidsproblemen in te schatten, vaardigheden om in te gaan op het initiatief van de patiënt inzake VZP, patiënten die beslissingen kunnen nemen, een lange relatie met de patiënt en een thuissetting. Voor faciliterende factoren en drempels met een matige tot zwakke evidentie verwijzen we naar het artikel.

Meer lezen en opleiding?

  • De Vleminck, A. Houttekier, D., Pardon, K., Deschepper, R., Van Audenhove, C., Vander Stichele, R., & Deliens, L. (2013). Barriers and facilitators for general practitioners to engage in advance care planning: A systematic review. Scandinavian Journal of Primary Health Care, 31, 215-226. Indien u geen toegang hebt tot het artikel, kunt u steeds contact opnemen met de Federatie via research@palliatief.be.
  • De Federatie bereidt momenteel i.s.m. Domus Medica en de netwerken palliatieve zorg een studiedag voor huisartsen voor. Deze zal op verschillende locaties in het najaar van 2014 georganiseerd worden. Meer info in een van onze volgende Nieuwsflashes.

top

Angst en depressie bij mantelzorger bepaalt mee hoe hij de symptoomlast van zijn naaste inschat

Een ongeneeslijke aandoening bij een geliefde veroorzaakt bij naasten en mantelzorgers heel wat stress. Eerdere studies beschreven reeds een hoge mate van stress, verdriet, angst en depressie bij mantelzorgers van patiënten met vergevorderde kanker, zeker in de late palliatieve fase. Bovendien geven studies aan dat de noden van deze mantelzorgers nog te vaak onbeantwoord blijven, terwijl hun levenskwaliteit flink daalt. Gezien de belangrijke rol die mantelzorgers spelen in de planning van en besluitvorming tijdens de palliatieve fase, onderzocht deze studie angst en depressie bij mantelzorgers van terminaal zieke kankerpatiënten en de impact ervan op hun inschatting van de symptoomlast van de patiënt. Daartoe werd aan 33 patiënten en hun mantelzorgers (46% was partner, 18% broer of zus, 18% vriend, 12% kind, 3% ouder of neef) gevraagd enkele lijsten in te vullen. De patiënten waren gemiddeld 62 jaar oud. 55% respectievelijk 36% van de mannelijke mantelzorgers en 36% respectievelijk 14% van de vrouwelijke mantelzorgers vertoonden gematigde tot ernstige angst respectievelijk depressie. Mannelijke mantelzorgers bleken volgens deze studie significant kwetsbaarder voor stress. Het bleek dat angst bij mantelzorgers in belangrijke mate samenhing met een andere inschatting van kortademigheid, misselijkheid en frequentie, intensiteit en stress door angst in vergelijking met de inschatting gemaakt door het zorgteam. Depressie bij de mantelzorger hing in belangrijke mate samen met een verschillende evaluatie van de stress die de patiënt ervaart door constipatie en de intensiteit en stress door angst. Mantelzorgers bij wie angst en depressie werden vastgesteld, bleken de symptoomlast van de patiënt echter niet te onderschatten. Integendeel, uit de gegevens viel een trend af te leiden dat hoe meer de mantelzorgers aan angst en depressie onderhevig waren, hoe hoger het risico was dat ze de symptoomlast van de patiënt overschatten. Samenvattend blijkt 70% van de mantelzorgers van palliatieve patiënten klinisch relevante tekenen van angst en depressie te vertonen. Angst en depressie blijken een belangrijke impact te hebben op hoe deze mantelzorgers de symptomen van de patiënt, en meer bepaald angst, vermoeidheid, nausea en dyspnoe, inschatten. Het is dan ook belangrijk dat het zorgteam zich bewust is van het feit dat het inschattingsvermogen van de mantelzorger beïnvloed wordt door stress. Zorg voor en ondersteuning van deze mantelzorgers is bijgevolg van groot belang om hun leed te verlichten, maar ook om misleidende evaluaties op te sporen en samen te bekijken, juist omdat dit grote invloed kan hebben op levenseindebeslissingen.

Meer lezen of opleiding?

  • Oechsle, K., Goerth, K., Bokemeyer, C. & Mehnert, A. (2013). Anxiety and depression in caregivers of terminally ill cancer patients: Impact on their perspective of the patient's symptom burden. Journal of Palliative Medicine, 16(9), 1095-1101. Indien u geen toegang hebt tot het artikel, kunt u steeds contact opnemen met de Federatie via research@palliatief.be.
  • Een contextuele benadering van ziekte: de balans van geven en ontvangen in de palliatieve zorg - door Katlijn Willems op 6, 20 en 27 feburari 2014 in Vilvoorde.
  • Op donderdag 20 maart 2014 organiseert de werkgroep Sociaal Werk van de Federatie een studiedag (V)aardig met familie in het Lokaal Dienstencentrum De Maretak, Aalst ) - meer info volgt later.

top

VOOR U GESIGNALEERD
Zorgpad Palliatieve Zorg in de Eerste Lijn: implementatietraject gestart!

Pro-Spinoza is een Belgisch onderzoeksproject dat de implementatie van het Zorgpad Palliatieve Zorg (ZPPZ) ondersteunt: concreet wil men nagaan in welke mate het ZPPZ kan bijdragen aan de kwaliteit van palliatieve zorg in de eerste lijn. Dit Zorgpad werd ontwikkeld met steun van de Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen. Het huidige project wordt uitgevoerd door de Onderzoeksgroep Palliatieve Zorg van de Universiteit Antwerpen, met financiering van het RIZIV. Momenteel zijn alle protocollen goedgekeurd door de commissie voor medische ethiek van de Universiteit en door de Privacycommissie en staat alles in de steigers om het onderzoek te starten. De eerste regio waar gestart wordt, is die van Palliatieve Hulpverlening Antwerpen.
De onderzoekers zijn nog op zoek naar collega-huisartsen uit de regio van Berendrecht tot Boom en van Zandhoven tot Zwijndrecht, die hun ervaringen willen delen. Wat van de deelnemers wordt gevraagd, is zeer praktijkgericht en vraagt minimale inspanningen. Er is een informatiesessie gepland op zaterdag 11 januari in Antwerpen. Meer informatie over het project vindt u op www.pro-spinoza.be.

top

Een nieuwe categorie zorgbehoevendheid in woonzorgcentra

Sinds 1 januari 2013 bestaat er een nieuwe categorie zorgbehoevendheid in de woonzorgcentra (WZC): categorie D (dementerenden die door hun mentale staat niet meer alleen kunnen wonen maar op lichamelijk vlak weinig zorg behoeven). Een woonzorgcentrum moet jaarlijks opleiding rond palliatieve zorg organiseren. Het aantal uren moet minimaal gelijk zijn aan het aantal B- en C-forfaits, opgenomen in het WZC. De vraag is of de D-forfaits nu ook meetellen om het aantal opleidingsuren palliatieve zorg te bepalen? Meer informatie ...

top

Nieuws uit Nederlands-Vlaams Tijdschrift voor Palliatieve Zorg

Het Nederlands-Vlaams Tijdschrift voor Palliatieve Zorg (uitgegeven door Boom Lemma Uitgevers) richt zich op medici, verpleegkundigen, beleidsmakers en anderen die professioneel betrokken zijn bij palliatieve zorg in Nederland en Vlaanderen.

De meest recente editie, m.n. 2013 (1), bevat onderstaande bijdragen:

  • De verscheidenheid aan wachtlijsten bij palliatieve eenheden in Vlaanderen. G. Truyens
  • Huisarts-patiëntcommunicatie aan het einde van het leven. Pype, P. et al.
  • Palliatieve zorg in hospices; registratie zorggebruik in 2011. Van de Peet, E. et al.
  • 'Passende palliatieve zorg'. De Graaff, F. et al.
  • Spiritualiteit in palliatieve thuiszorg: handvatten voor de dagelijkse praktijk. Vermandere, M. et al.
  • Can short hospice enrollment be long enough? IJzerman, M. et al.
  • New developments in palliative care: quality indicators and the palliative care continuum. Claessen, S. (boekbespreking)
  • Besluitvorming bij kanker bij ouderen. Hamaker, M. (boekbespreking)

top

IN DE MEDIA

top