A | A | A

HOME   |   WORD LID   |   CONTACT
print deze pagina

Nieuwsflash 3/2014

Vrijdag 21 maart 2014

AANKONDIGINGEN
28 maart - Studiedag Verpleegkundigen Palliatieve Zorg

Op vrijdag 28 maart e.k. organiseert NVKVV in Oostende een studiedag voor verpleegkundigen in palliatieve zorg. Snel inschrijven is de boodschap! Klik daarvoor op deze link.

top

24 april - Infoavond 'Plannen van zorg aan het einde van het leven: ligt u er ook wakker van? Focus op ouderen'

Op woensdag 23 april 2014 organiseert het Zorgprogramma voor de geriatrische patiënt van het UZ Gent een informatieavond rond vroegtijdige zorgplanning met een focus op ouderen. Aan bod komen het wetgevend kader (dr. Sylvie Tack) en kanttekeningen bij zorg aan het einde van het leven (het Multidisciplinair team Geriatrie UZ Gent en Sofie Vercoutere). Deze gratis informatieavond richt zich zowel op professionele zorgverleners als op het brede publiek.

top

BEDANKT!
Palliatieve zorg dankt Danshart

Onder de slogan 'Danshart 13 gaat voor palliatieve zorg' organiseerde S-Sport Federatie vzw, partner van de Socialistische Mutualiteiten, op 21 november jl. het Danshart-evenement voor 50-plussers op drie locaties: Aalst, Oud-Turnhout en Zaventem. Gunther Neefs was zanger en entertainer van dienst. Dankzij de vele medewerkers en vrijwilligers van de palliatieve eenheden in de buurt van de locaties en van S-Sport Federatie zelf werd het evenement een overweldigend succes dat maar liefst 11.200 euro ophaalde voor palliatieve zorg in het algemeen, en de vrijwilligerswerking van de eenheden in het bijzonder. De palliatieve sector is S-Sport Federatie, haar medewerkers en de vele 50-plussers die aan het evenement deelnamen, buitengewoon dankbaar en hoopt al stilletjes bij de volgende editie opnieuw als goed doel te worden uitgekozen. Maar in afwachting daarvan, nogmaals een welgemeend DANKJEWEL!

top

Palliatieve zorg dankt organisatoren van Requiem van Twijfel en Troost

Het Requiem van Twijfel en Troost werd op 6 november '13 voor de tweede maal als een benefietvoorstelling t.v.v. het Netwerk Palliatieve Zorg Limburg en de Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen georganiseerd in het Cultuurcentrum C-Mine in Genk. Het werd opnieuw een succes. Voor de zowat 500 sympathisanten brachten de Koninklijke Harmonie Sint-Cecilia (Grevenbicht), Hubert Damen (solist), F:E-M@IL vocaal ensemble Limburg, Laetare Musica (Herk-de-Stad), Synoidos (Sittard) en Jos Simons (solist) een gevarieerd en uniek muziekwerk. De Federatie wenst alle medewerkers van Markant-Limburg te bedanken en in het bijzonder mevr. Josée Vernijns (voorzitter zingeving,) mevr. Marie-Thérèse Niesten (regiovoorzitter) en mevr. Anne-Mie Van Lindt (regiomanager) die met veel enthousiasme de schouders onder dit project zetten. Verder een woord van dank aan alle regionale en plaatselijke sponsors, de bijna 200 uitvoerders en medewerkers voor of achter de schermen en een bijzonder dankwoord aan mevr. Nadia Loenders (componiste en dirigente) en haar echtgenoot dhr. Jos Simons (solist en arrangementen) om het inhoudelijk gedeelte in goede banen te leiden.

Requiem zelf organiseren?

Zou u dit Requiem bij u in de buurt willen organiseren ten voordele van uw organisatie? Dat kan! Alle informatie is terug te vinden op het aparte luik 'Requiem van twijfel en troost' op de website van de Federatie: www.palliatief.be. Klik op de banner op onze homepage.

top

Palliatieve zorg dankt de vele vrijwilligers in palliatieve zorg

De week van de vrijwilliger, een initiatief van de vzw Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk, liep dit jaar van 1 t/m 9 maart. Wat zou palliatieve zorg zijn zonder al die mensen die o.a. patiënten en mantelzorgers bijstaan, administratieve en logistieke taken op zich nemen, studiedagen organiseren, in hun pen kruipen om adviezen en richtlijnen te schrijven of bestuursfuncties uitoefenen? De Federatie wil hen daarom bij deze graag een bloemetje toewerpen!

Meer lezen over de rol van vrijwilligers in gespecialiseerde palliatieve zorg?
Recent verscheen een overzichtsstudie die de rol van vrijwilligers in gespecialiseerde zorg onder de loep neemt, het verschil tussen de rol van vrijwilligers en professionele zorgverleners bekijkt en nagaat hoe vrijwilligers hun rol ervaren.
De volledige referentie: Burbeck, R., Candy, B., Low, J., & Rees, R. (2014). Understanding the role of the volunteer in specialist palliative care: a systematic review and thematic synthesis of qualitative studies. BMC Palliative Care, 13(3). Indien u geen toegang hebt tot het artikel, kunt u steeds contact opnemen met de Federatie via research@palliatief.be.

top

VORMING, TRAINING EN OPLEIDING (VTO)

- Urgenties binnen palliatieve zorg - prof. dr. Johan Menten, dr. Barbara Vantroyen en dr. Peter Pype. Ook de 2de sessie van 22 april is volzet. Geïnteresseerden mogen zich via mail melden bij greet.francois@palliatief.be. Zij worden als eersten geïnformeerd over nieuwe data.
- Communicatie via aanraking in de stervensfase: als woorden ontoereikend zijn - Mieke Ballinckx op 22 april in Wemmel
- Hoe communiceren in waarheid? Hoe omgaan met weerstand en ontkenning? - dr. Lucas Ceulemans op 13 mei in Wuustwezel, i.s.m. de netwerken van de provincie Antwerpen
- Hoe communiceren in conflictsituaties? - Michel Schynkel op 15 mei in Heverlee, i.s.m. het Palliatief Netwerk Arrondissement Leuven (Panal)
- Communicatie en gepast hanteren van afstand en nabijheid in de stervensfase - Mieke Ballinckx op 15 en 16 mei in Gent
- Aandacht voor het spirituele in palliatieve zorg, hoezo? - door dr. Marc Desmet. Wegens grote interesse wordt ook deze opleiding een 2de keer georganiseerd, op 8 en 22 mei in Vilvoorde
- Introductie in intervisietechnieken voor intervisoren - zomertweedaagse door Walter Rombouts, op 27 en 28 augustus in Holsbeek

top

VOOR U GELEZEN
Vroegtijdige palliatieve zorg voor patiënten met vergevorderde kanker heeft een positief effect op de levenskwaliteit!

De complexe noden van patiënten met vergevorderde kanker en hun mantelzorgers tonen zich vaak reeds maanden voor het overlijden van de patiënt. Vroegtijdige inschakeling van gespecialiseerde palliatieve zorg is dan ook meer en meer een kwaliteitsstandaard geworden voor patiënten met kanker, al blijft ze vaak onderbenut. Twee eerdere studies (m.n. Bakitas et al., 2009; Temel et al., 2010) toonden reeds overtuigend het voordeel aan van vroege palliatieve zorg op het vlak van levenskwaliteit en tevredenheid over de zorg. Beide studies waren echter beperkt in focus; de studie van Temel en collega's betrok bijvoorbeeld enkel patiënten met niet-kleincellige longkanker. Daarom gaan de onderzoekers in de huidige studie na wat het effect van vroegtijdige palliatieve zorg kan zijn op de levenskwaliteit bij mensen met vergevorderde kanker van verschillende types.
De studie vond plaats in 24 afdelingen medische oncologie (4 afdelingen voor longkanker, 8 voor gastro-intestinale kanker, 4 voor genito-urinaire kanker, 6 voor borstkanker en 2 voor gynaecologische kanker) in Canada. Patiënten kregen ofwel consultatie en follow-up (minstens maandelijks) door een palliatief team (d.i. de interventiegroep) ofwel de standaard oncologische zorg (d.i. de controlegroep). Levenskwaliteit, symptoomernst, tevredenheid over de zorg en problemen met medische interacties werden gemeten bij aanvang en maandelijks gedurende 4 maanden. 461 patiënten (met een klinische prognose tussen 6-24 maanden) vulden de vragenlijsten bij aanvang in en 393 de vragenlijsten van minstens een maandelijks follow-upmoment.
Vergeleken met standaard oncologische zorg verbeterde vroegtijdige palliatieve zorg in deze studie de levenskwaliteit (gemeten a.h.v. FACIT-Sp) op drie maanden niet in belangrijke mate. Toch bleek de levenskwaliteit, gemeten via de QUAL-E schaal, op drie maanden wel in belangrijke mate verbeterd bij vroegtijdige palliatieve zorg in vergelijking met standaard oncologische zorg, alsook de tevredenheid over de ervaren zorg. Op het vlak van symptoomernst en problemen met medische interacties waren er tussen beide groepen op drie maanden geen verschillen vast te stellen. Op vier maanden bleken beide groepen op alle schalen (uitgezonderd de problemen met medische interacties) wel te verschillen, en dit ten gunste van vroegtijdige palliatieve zorg (d.i. betere levenskwaliteit, gemeten via beide schalen, meer tevredenheid over de zorg en minder grote symptoomernst).
Deze resultaten suggereren dat vroege palliatieve zorg gunstig kan zijn voor patiënten met een brede variëteit aan solide tumoren. Een dergelijke vroegtijdige samenwerking tussen oncologie en palliatieve zorg wordt ook meer en meer verdedigd in internationale richtlijnen. Deze resultaten ondersteunen dan ook een verdere betrokkenheid van gespecialiseerde zorg in tandem met standaard oncologische zorg. Een recent onderzoek bij longkankerspecialisten toont ook hun openheid voor dergelijke vroegtijdige palliatieve zorg aan, maar tegelijkertijd ook hun nood aan een duidelijk model en aan verdere opleiding rond het topic (Brian et al., 2014).

Meer lezen?

  • Zimmerman, C., Swami, N., Kryzanowska, M., Hannon, B., Leighl, N., Oza, A. et al. (2014).
    Early palliative care for patients with advanced cancer: A cluster-randomized controlled trial. The Lancet.
  • Andere gerelateerde artikels:
    • Bakitas, M., Lyons, K.D., Hegel, M.T. et al. (2009). Effects of a palliative care intervention on clinical outcomes in patients with advanced cancer: the project ENABLE II randomized controlled trial. JAMA, 302, 741-749.
    • Temel, J.S., Greer, J.A., et al. (2010). Early palliative care for patients with metastatic non-small-cell lung cancer. N Engl J Med, 363, 733-742.
    • Brian, H.C. et al. (2014; epub ahead). Acceptability of early integration of palliative care in patients with incurable lung cancer. Journal of Palliative Medicine.

Indien u geen toegang hebt tot (een van) deze artikels, kunt u steeds contact opnemen met de Federatie via research@palliatief.be.

top

Hoe kijken zorgverleners aan tegen levenslang leren in palliatieve zorg voor huisartsen?

De jongste decennia is het aantal patiënten met vergevorderde kanker en andere levensbedreigende aandoeningen wereldwijd sterk gestegen. De meerderheid van deze palliatieve patiënten wenst zijn laatste dagen thuis door te brengen, verzorgd door zijn huisarts. Over het algemeen zien huisartsen deze palliatieve zorg als een belangrijk deel van hun levenslange engagement naar hun patiënten. Dat vergt van huisartsen heel wat verschillende en erg specifieke competenties. Tot op heden had men echter geen idee hoe huisartsen deze competenties up-to-date hielden.
Via 5 focusgroepen (n = 29 deelnemers) verkent deze studie de huidige ervaringen met, opvattingen over en wensen rond training en opleiding in palliatieve zorg bij huisartsen, zorgverleners in de palliatieve thuiszorg en medewerkers van organisaties die training en opleiding aanbieden.
Uit deze focusgroepen bleken de basisopleiding en de continue medische navorming (ëÅ“ accreditering en levenslang leren; CMN) ontoereikend om huisartsen voor te bereiden op hun palliatief werk. Verschillende huisartsen gaven aan zich na hun basisopleiding onvoorbereid te voelen om palliatieve zorg thuis te bieden. De opleidingen aangeboden in het kader van CMN werden algemeen als te theoretisch beschouwd, waardoor ze hun doel missen. Werkplekleren via een samenwerking met verpleegkundigen van de palliatieve thuiszorgequipes bleek voor de deelnemers een waardevol alternatief. Samenwerken met deze verpleegkundigen en hen observeren in hun relatie met en zorg voor palliatieve patiënten leerde huisartsen hoe ze kunnen omgaan met complexe situaties. Naast deze vorm van 'bedside teaching' werden ook de overlegmomenten rond patiënten vermeld, maar het bleek vaak moeilijk om alle spelers uit de eerste lijn rond de tafel te krijgen.
Op basis van deze gegevens worden volgende aanbevelingen geformuleerd. De basisopleiding zou doeltreffender zijn als ze werd aangevuld met praktijkervaring. Organisaties die CMN aanbieden, zouden zo veel als mogelijk interactieve, op de praktijk gebaseerde en interprofessionele sessies moeten aanbieden. Dit vereist wel dat de lesgevers opgeleid zijn in het begeleiden van discussies in kleine groepen. Om werkplekleren te optimaliseren zouden zorgverleners opgeleid moeten worden om elkaars praktijk op te volgen en nuttige feedback te geven. Verder onderzoek is echter nodig om die aspecten van interprofessioneel teamwerk (bv. professionele hiërarchie, overeenstemming over taken en verantwoordelijkheden) te verhelderen die de doeltreffendheid van werkplekleren beïnvloeden.

Meer lezen?

  • Pype, P., Symons, L., Wens, J., Van den Eynden, B., Stes, A., & Deveugele, M. (2014; epub ehead of print). Health care professionals' perceptions towards lifelong learning in palliative care for general practitioners: A focus Group study. BMC Family Practice, 15(36). Indien u geen toegang hebt tot het artikel, kunt u steeds contact opnemen met de Federatie via research@palliatief.be.

top

Wat rechtvaardigt een ziekenhuisopname aan het levenseinde? Een studie aan de hand van focusgroepen bij huisartsen en verpleegkundigen

Ondanks het feit dat de meeste patiënten niet in het ziekenhuis wensen te sterven maar thuis of in een thuisvervangend milieu, en ondanks een gezondheidsbeleid dat het thuis sterven wil doen toenemen, blijft het aantal overlijdens in een ziekenhuissetting naar verhouding hoog. Inzicht in de opvattingen van professionele hulpverleners over wat ziekenhuisopnames aan het levenseinde rechtvaardigt, zou kunnen helpen verklaren waarom deze indicator niet daalt.
Via 5 focusgroepen met huisartsen en 2 met verpleegkundigen uit de thuiszorg, ziekenhuizen en WZC werden deze opvattingen onderzocht. Alle deelnemers waren het erover eens dat een overlijden in een vertrouwde omgeving nog steeds een van de doelstellingen van goede levenseindezorg vormt. Toch gaven ze ook aan dat een ziekenhuisopname soms 'het beste alternatief' of 'de enig beschikbare optie' was. Verschillende scenario's werden door zowel huisartsen als verpleegkundigen bestempeld als situaties waarin een ziekenhuisopname aan het levenseinde gerechtvaardigd is. Vervolg artikel ...

Meer lezen?

  • Reyniers, T., Houttekier, D., Cohen, J., Pasman, H.R., & Deliens, L. (2014; epub ahead of print). What justifies a hospital admission at the end of life? A focus Group study on perspectives of family physicians and nurses. Palliative Medicine. Indien u geen toegang hebt tot het artikel, kunt u steeds contact opnemen met de Federatie via research@palliatief.be.

top

VOOR U UITGELICHT

Recent werden in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (2014; 158) enkele artikels gebundeld met betrekking tot de praktijk van en opvattingen over palliatieve sedatie in Nederland.

  • Palliatieve sedatie in Nederlandse huisartspraktijken: Dynamische cohortstudie van trends en redenen in de periode 2005-2011. Donker, G.A., Slotman, F.G., Spreeuwenberg, P. & Francke, A.L.
  • Kennis en opvattingen van het Nederlandse publiek over palliatieve sedatie. Van der Kalken, H.T.H., Raijmakers, N.J.H., Rietjens, J.A.C., van der Male, A.A., Bueving, H.J., van Delden, J.J.M. & van der Heide, A.
  • Frequentie en kenmerken van gebruik van morfine in de stervensfase. Een dwarsdoorsnede-onderzoek. Van der Heide, A., van Delden, J.J.M., Geijteman, E., van Zuylen, L., van der Maas, P.M. & Onwuteaka-Philipsen, B.D.
  • Huisarts en palliatieve sedatie. Schweitzer, B.

Korte samenvattingen van deze artikels kunt u hier raadplegen. Indien u geen toegang hebt tot een van de vermelde artikels, kunt u steeds contact opnemen met de Federatie via research@palliatief.be.

top

IN DE MEDIA

In april verschijnt in Farmazine, het tijdschrift van het Koninklijk Oost-Vlaams Apothekersgild, een interview met onze voorzitter, dr. Gert Huysmans, over de psychosociale rol van de apotheker bij patiënten in hun laatste levensfase (p. 9 - 10).

top