A | A | A

HOME   |   WORD LID   |   CONTACT
print deze pagina

Nieuwsflash 9/2013

Maandag 18 november 2013

MEDIA: Internationaal
Vlaams model in European Journal of Palliative Care: 'euthanasie ingebed in palliatieve zorg'

Ruim tien jaar na de legalisatie van euthanasie is de Vlaamse situatie, waarbij de palliatieve wereld een actieve rol heeft opgenomen bij vragen naar euthanasie, zonder meer uniek. Internationaal wordt dit steeds meer opgemerkt, en groeit de interesse voor de weg die de georganiseerde palliatieve zorg bij ons op dit terrein heeft afgelegd. In het nieuwste nummer van het European Journal of Palliative Care kan de Federatie - ondenkbaar enkele jaren geleden - de wisselwerking tussen palliatieve zorg en de zorg rond euthanasie illustreren en beargumenteren onder de titel: 'Assisted dying - the current situation in Flanders: euthanasia embedded in palliative care'. Dat ons model internationaal niet onomstreden is, blijkt uit het artikel van F. Randall in hetzelfde nummer, waarin de praktijk in Vlaanderen kritisch wordt becommentarieerd. Alleszins heeft de Federatie met dit artikel een opgemerkte bijdrage geleverd aan een actueel debat in Europa.
Dr. Gert Huysmans, voorzitter Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen vzw

Meer lezen?
- Vanden Berghe, P., Mullie, A., Desmet, M., & Huysmans, G. (2013). Assisted dying-the current situation in Flanders: euthanasia embedded in palliative care. European Journal of Palliative Care, 20(6), 266-272.
- Randall, F. (2013). Commentary on 'Assisted dying-the current situation in Flanders: euthanasia embedded in palliative care. European Journal of Palliative Care, 20(6), 274-276.

Indien u geen toegang hebt tot deze artikels, kunt u steeds contact opnemen met de Federatie via research@palliatief.be.

top

AANKONDIGINGEN
Danshart - 21 november 2013 - Aalst, Oud-Turnhout en Zaventem

Drie S-Sport en S-Plus afdelingen organiseren op 21 november 2013 een groot dansfeest voor 50-plussers in Aalst, Oud-Turnhout en Zaventem. Men hoopt op meer dan 1.000 deelnemers die 10 uur lang op 3 verschillende dansvloeren het beste van zichzelf geven. De opbrengst van Danshart 2013 gaat integraal naar de ondersteuning van palliatieve zorg. Lees meer in de perstekst.

top

AANKONDIGINGEN
2de FLIECE-congres 'Palliatieve zorg in het ziekenhuis' - 13 december 2013

Op 13 december 2013 organiseert de Onderzoeksgroep Zorg rond het Levenseinde van de VUB en UGent het tweede FLIECE-congres over palliatieve zorg in het ziekenhuis. Op dit congres wordt onder andere aandacht besteed aan het belang van het vroegtijdig opstarten van palliatieve zorg en het belang van continuïteit van zorg en overdracht van informatie tussen het ziekenhuis en de huisarts. Het congres richt zich tot zorgverleners met interesse in palliatieve zorg.
Meer informatie en mogelijkheid tot inschrijving vindt u op www.endoflifecare.be/congres.

top

VORMING, TRAINING & OPLEIDING (VTO)

Er kan nog ingeschreven worden voor onderstaande opleidingen:

- Een contextuele benadering van ziekte: de balans van geven en ontvangen in de palliatieve zorg - Katlijn Willems op 6, 20 en 27 februari 2014;
- Aandacht voor het spirituele in palliatieve zorg: hoezo? - dr. Marc Desmet op 4 en 18 februari 2014;
- Spiritualiteit ... what's in a name? - Kathleen Van Steenkiste op 20 maart 2014.

Al deze opleidingen worden op de Federatie in Vilvoorde georganiseerd.

top

VOOR U GELEZEN
Hoop bij palliatieve patiënten: waarheidsgetrouw, helpend of waardevol?

Hoe zorgverstrekkers denken over en kijken naar hoop bij (palliatieve) patiënten beïnvloedt in belangrijke mate hoe en wat ze communiceren. Denken we bijvoorbeeld aan de terughoudendheid van sommige zorgverstrekkers om vroegtijdige zorgplanning vroeg in een ziektetraject ter sprake te brengen uit angst om patiënten hoop te ontnemen door de dood in het vizier te brengen. Maar hoe denken zorgverstrekkers over hoop? Er zijn reeds verschillende studies verschenen naar hoop vanuit de positie van patiënten, maar slechts een enkele studie focuste op de visies van zorgverstrekkers op hoop bij palliatieve patiënten en bovendien waren deze studies vaak beperkt tot hoop m.b.t. specifieke aspecten, zoals prognose en discussies over het levenseinde.
Deze studie wilde op basis van een interpretatieve synthese van reeds bestaande literatuur komen tot een antwoord op de vraag: wat zijn de perspectieven van zorgverstrekkers op hoop van palliatieve patiënten? Op basis van 31 artikels stellen de auteurs onderstaande drie perspectieven voor:
1. Het realistische perspectief: vooral verpleegkundigen en artsen gaven aan dat hoop een verwachting is die waarachtig moet zijn, omdat ze hun patiënten futiele behandelingen wilden besparen en hen wilden helpen te focussen op wat gedaan moest worden voor het overlijden. Toch bleek hoop ook vernietigd te kunnen worden door de waarheid, medische informatie of het gebruik van het woord 'palliatieve' zorg. Zorgverstrekkers die deze visie waren toegedaan, waren meestal geneigd om hoop aan te passen aan de waarheid, door hun woorden zorgvuldig af te wegen en nauwgezet te balanceren tussen waarheid en hoop.
2. Het functionele perspectief: verpleegkundigen en artsen gaven aan dat hoop een manier is om om te gaan met ziekte. Hoop werd dan bijvoorbeeld gedefinieerd als een positieve attitude, als een motivatie om een normaal leven te leiden. Zorgverstrekkers die deze visie genegen waren, waren geneigd om hoop aan te moedigen door behandelingen voor te stellen waarbij comfort en pijnverlichting centraal staan en/of door te praten over leven(skwaliteit).
3. Het narratieve perspectief: zorgverstrekkers beschreven hoop als betekenis. Hierbij werd hoop beschreven als het nog bereiken van een aantal doelen, van spiritualiteit. Hoop was goed zolang ze in de lijn lag van het verhaal van die specifieke patiënt, van wie hij is en van wat belangrijk voor hem is. Dit perspectief ontbrak in studies die exclusief focusten op artsen.
Deze drie perspectieven sluiten elkaar niet uit omdat zorgverstrekkers meerdere perspectieven kunnen innemen. Om op een helpende, zinvolle manier te communiceren met patiënten zouden zorgverstrekkers zich de drie perspectieven moeten kunnen eigen maken. Het kunnen werken vanuit de drie perspectieven bevordert immers hun gevoeligheid, openheid en actief luisteren, flexibiliteit of aanpassing aan de veranderde informatie- en communicatienoden van palliatieve patiënten. Toch heeft ieder zijn voorkeur en stijl; niemand kan expert zijn in de drie perspectieven. Wel is het belangrijk te kunnen inschatten hoe teamleden denken over hoop, bijvoorbeeld om naar iemand te kunnen doorverwijzen. Belangrijk is ook je eigen hoop in rekening te brengen; en zo belanden we bij het belang van zelfreflectie, inter- en supervisie.

Meer lezen?
Olsman, E., Leget, C., Onwteaka-Philipsen, B., & Willems, D. (2013, Epub ahead of print). Should palliative care patients' hope be truthful, helpful or valuable? An interpretative synthesis of literature describing healthcare professionals' perspectives on hope of palliative care patients. Palliative Medicine. Indien u geen toegang hebt tot het artikel, kunt u steeds contact opnemen met de Federatie via research@palliatief.be.

top

Spirituele zorg aan kinderen met kanker nabij het levenseinde: wat, hoe?

Wanneer kinderen het levenseinde naderen komt spirituele zorg sterker op de voorgrond te staan, aangezien ze ondersteuning biedt bij de spirituele vragen, de noden en het leed die dan verhevigd kunnen ontstaan. Spirituele zorg vormt een belangrijk onderdeel van holistische verpleegkunde aan het levenseinde. Door spirituele aspecten te integreren in patiëntenzorg, kunnen verpleegkundigen de levenskwaliteit van patiënten verhogen en het ziekteproces positief beïnvloeden.
Maar wat houdt spirituele zorg bij kinderen in? Deze studie wil het concept verder uitklaren aan de hand van een analyse van reeds bestaande literatuur rond het thema. Er werden zes kenmerken van spirituele zorg bij kinderen onderscheiden. Voor elk van de kenmerken werden ook klinische implicaties beschreven. We sommen ze kort op:
1. het 'meten' van de spirituele noden van het kind. Dit houdt in dat je zicht krijgt op de overtuigingen van het kind, zijn bronnen van sterkte of angst, en zijn belangrijke relaties. Verschillende assessment tools zijn voorhanden voor volwassenen: voor kinderen is het geheugensteuntje BELIEF zinvol: Beliefs (geloofsovertuigingen), Ethics and values (ethiek, normen en waarden), Lifestyle (levensstijl), Involvement in a spiritual community (betrokkenheid bij een geloofsgemeenschap), Education (opleiding) en Future events (de effecten van religieuze overtuigingen op toekomst). Toch blijft het een uitdaging, mede omdat sommige kinderen dit eerder in gedrag zullen tonen dan in woorden.
2. het kind helpen in het uiten van zijn gevoelens en bezorgdheden. Meestal hebben deze kinderen een groot bewustzijn van de dood en maken ze zich zorgen om diegenen die ze achterlaten. Gevoelens van boosheid, verdriet en vragen zoals wie voor hen zal zorgen of wanneer ze hun dierbaren terug zullen zien, zijn legio. Zowel verbale als non-verbale technieken zijn hierbij zinvol.
3. het kind helpen in het versterken van relaties en banden met familie, vrienden, God of een hogere macht. Deze relaties kunnen immers een bron van liefde, compassie, afleiding en steun zijn.
4. het kind helpen om herinnerd te worden. Dit kan zijn door een legaat na te laten (vb. een speciaal geschenk, een video, ...).
5. het kind ondersteunen bij het vinden van betekenis en zin.
6. het kind helpen in het vinden van hoop. Dit houdt in het samen zoeken naar een evenwicht tussen rouw en pijn enerzijds en hoop anderzijds. De zes aspecten hangen met elkaar samen en vormen samen met de antecedenten (zoals aanwezigheid van existentiële vragen of spiritueel leed) en uitkomsten (zoals een vredig overlijden, spirituele groei, verbeterde levenseindezorg) het hele traject van spirituele zorg voor een kind nabij het levenseinde (zie Figuur).

Meer lezen?
Petersen, C.L. (2013, Epub ahead of print). Spiritual care of the child with cancer at the end of life: a concept analysis. Journal of Advanced Nursing, 1-11. Indien u geen toegang hebt tot het artikel, kunt u steeds contact opnemen met de Federatie via research@palliatief.be.

top

Sterven in het ziekenhuis met dementie en longontsteking in België

In het licht van de stijgende levensverwachting en de vergrijzing van de bevolking wordt dementie een belangrijk aandachtspunt in de volksgezondheid. Dementie wordt beschouwd als een levensbedreigende aandoening, waarbij palliatieve zorg vaak gepast en zinvol is, zeker in de latere stadia van de aandoening. Men verwacht dat het aantal overlijdens door dementie enkel maar zal stijgen. Als we weten dat mensen met vergevorderde dementie vaak overlijden aan een longontsteking of de daaraan gerelateerde gevolgen, wordt de vraag hoe vaak deze mensen in een ziekenhuis overlijden en wat daarbij de beïnvloedende factoren zijn, erg relevant.
Deze studie gebruikte gegevens van de overlijdenscertificaten van 2008 in België. Van de 101.685 overlijdens, waren er 9.931 (9.8%) overlijdens bij mensen met dementie. Daarvan waren er 1.420 (14.3%) ook geregistreerd met een longontsteking als doodsoorzaak of comorbiditeit. Van alle mensen die met dementie stierven aan een longontsteking stierf bijna de helft (47.2%) in het ziekenhuis. Van deze die in een WZC of plaatsvervangend milieu woonden, stierf 25.6% in het ziekenhuis. Bij mensen die nog in hun eigen huis woonden, was de kans om in het ziekenhuis te sterven groter wanneer ze alleenstaand waren en in sterk verstedelijkt gebied woonden. Voor zij die in een WZC woonden, was de kans op een overlijden in een ziekenhuis groter in regio's met meer residentiële bedden (zonder continue gespecialiseerde verpleging) in WZC.
Hoewel we durven hopen dat de situatie ten opzichte van 2008 verbeterd is, tonen deze bevindingen duidelijk hiaten aan in de Belgische gezondheidszorg in de preventie van mogelijk vermijdbare hospitalisaties bij een kwetsbare populatie.

Meer lezen?
Houttekier, D., Reyniers, T., Deliens, L., Van Den Noortgate, N., & Cohen, J. (2013, Epub ahead of print). Dying in hospital with dementia and pneumonia: A nationwide study using death certificate data. Gerontology, 1-7. Indien u geen toegang hebt tot het artikel, kunt u steeds contact opnemen met de Federatie via research@palliatief.be.

De Federatie ontwikkelt momenteel in samenwerking met Expertisecentrum Dementie Vlaanderen vzw en de Koning Boudewijnstichting een richtlijn 'Vroegtijdige Zorgplanning bij personen met dementie'. Hopelijk kan deze richtlijn een belangrijke bijdrage betekenen aan de zorg voor mensen met dementie.

top

DOOD IN FICTIE

Met 'X / Een oefening in verdwijnen' startten Peter Aers, Tijs Ceulemans en Leentje Vandenbussche in 2011 een artistiek onderzoeksproject rond sterven en de dood. Dat resulteerde o.a. in de theatertournee 'LIGHT, MEDIUM, STRONG' (zie Nieuwsflash 7/2012) en begin deze maand in de publicatie van het tweeluik 'DOOD IN FICTIE' en 'DOOD IN FICTIE - oefenboek'. Uitgangspunt waren vragen als: hoe is de dood aanwezig in de literatuur en hoe laat een auteur zijn personages sterven? Meer informatie ...

top

MEDIA: Vlaanderen

- De Morgen, 16 november 2013: Pacemaker maakt sterven 'onmogelijk' en En de pacemaker, hij tikt maar door, m.m.v. dr. Gert Huysmans, voorzitter van de Federatie

- De Standaard, 7 november 2013: Heel weinig kinderen willen sterven en, m.m.v. Ilse Ruysseveldt, coördinator KITES-team UZ Leuven en bestuurder bij de Federatie: Tieners plannen tot einde

- De Standaard Magazine, 2 november 2013: Sterven neemt tijd in beslag. Maar dat zijn we verleerd. Een artikel van Veerle Beel m.m.v. dr. Gert Huysmans, voorzitter Federatie, prof. dr. Johan Menten, coördinator palliatieve zorg UZ Leuven, en Ilse Ruysseveldt, coördinator KITES-team UZ Leuven p. 1 / 2 / 3 / 4 / 5 / 6

- Koppen XL (Eén), 31 oktober 2013: serene en realistische reportage over twee patiënten op de palliatieve eenheid van AZ Sint-Lucas ziekenhuis Gent onder de titel Het dodenhuizeke

top

DANK VOOR UW BIJDRAGE

De Federatie dankt van harte alle mensen die aan de oproep in het Tijdschrift Palliatieve Zorg gevolg gaven door een bijdrage te storten op onze rekening!

top