A | A | A

HOME   |   WORD LID   |   CONTACT
print deze pagina

Nieuwsflash 6/2014

Maandag 30 juni 2014

BELEIDSNIEUWS
Nieuws over de Bijzondere Beroepsbekwaamheid Palliatieve Zorg

De Federatie wenst Marc Merchier, coördinator van het PST AZ Maria Middelares in Gent, proficiat met zijn benoeming als lid van de nieuwe erkenningscommissie Bijzondere Beroepsbekwaamheid, afdeling palliatieve zorg. Marc stond op de lijst van de kandidaten die namens de Federatie aan het FOD werd overgemaakt. Als palliatief verpleegkundige en coördinator van het palliatief support team kan hij terugvallen op een jarenlange ervaring en expertise. De Federatie feliciteert daarnaast ook mevr. Greet Croenen met haar benoeming in dezelfde afdeling. Greet werkt in AZ Turnhout (Middenkader Zorgdept.) en vertegenwoordigt sinds kort AZ Turnhout in onze Algemene Vergadering. Bijgevoegd vindt u het benoemingsbesluit.

De Federatie biedt op haar website een aparte webpagina aan met veelgestelde vragen over de Bijzondere Beroepsbekwaamheid Palliatieve Zorg (BBK PZ). Deze pagina wordt regelmatig aangepast naarmate het FOD ons antwoorden bezorgt op specifieke vragen vanuit het werkveld. De regelgeving inzake de BBK PZ roept nog een aantal vragen op. Zo wordt de premie enkel uitbetaald aan verpleegkundigen werkzaam in ziekenhuizen en woonzorgcentra, wat door de palliatieve thuiszorgequipes (MBE's) als een zeer spijtige beperking wordt ervaren. Ook de uitsluiting van intervisie als bijkomende opleiding (art. 3 van het MB van 8 juli 2013) is een gemiste kans. Help de Federatie in het oplijsten van aandachtspunten/mankementen in deze regelgeving en signaleer ons uw bekommernis op bbkpz@palliatief.be.

top

Recent rapport Federale Evaluatiecel Palliatieve Zorg beschikbaar

Het nieuwe rapport is sinds kort beschikbaar. Het geeft een overzicht van de organisatie van de palliatieve zorg in België, de activiteiten van de Evaluatiecel, en aanbevelingen om het aanbod palliatieve zorg te verbeteren.

top

Nieuwe wet omschrijft de mantelzorger

Op 12 mei 2014 werd een wet goedgekeurd ter erkenning van de mantelzorger die een persoon met een grote zorgbehoefte bijstaat. In hoofdstuk 3, Art. 3, wordt de erkenning als volgt bepaald: 'De mantelzorger is de persoon die doorlopende of regelmatige hulp en bijstand verleent aan de geholpen persoon. Om de erkenning te verkrijgen, vervult de mantelzorger tegelijkertijd de volgende voorwaarden: 1° meerderjarig of een ontvoogde minderjarige zijn; 2° een vertrouwensrelatie of een nauwe, affectieve of geografische relatie opgebouwd hebben met de geholpen persoon. Daarnaast moeten de volgende uitoefeningsvoorwaarden vervuld zijn: 1° de bijstand en hulp niet beroepshalve, kosteloos en in samenwerking met ten minste een professionele zorgverlener verstrekken; 2° rekening houden met het levensproject van de geholpen persoon.' Verder wordt aangegeven dat de mantelzorger(s) per geholpen persoon, met diens akkoord of dat van zijn wettelijke vertegenwoordiger, een erkenningsaanvraag kan (kunnen) indienen door middel van een verklaring op erewoord bij het ziekenfonds van de mantelzorger(s). Deze aanvraag moet jaarlijks hernieuwd worden.

top

VORMING, TRAINING & OPLEIDING (VTO)
Basisopleiding 'Levenseindezorg op maat, opdracht en uitdaging voor de huisarts' - Vroegtijdige Zorgplanning i.s.m. Domus Medica

De Federatie ontwikkelde deze opleiding op vraag van en in samenwerking met Domus Medica vzw die sensibiliserend opgevat is en telkens op een zaterdagvoormiddag georganiseerd wordt i.s.m. het lokale netwerk palliatieve zorg en met Domus Medica. De eerste sessies vinden plaats op:
- 13 september in Hasselt i.s.m. het netwerk palliatieve zorg Limburg
- 20 september in Brugge i.s.m. Heidehuis (netwerk palliatieve zorg Noost-West-Vlaanderen) en HABO, de lokale huisartsenkring
- 25 oktober in Antwerpen i.s.m. de netwerken palliatieve zorg van de provincie Antwerpen. Klik hier voor de flyer.

top

Nieuwe opleidingen

top

Noteer alvast in uw agenda

  • Studiedag 'Oncologisch team en palliatief support team: zorg delen en samenwerken?!'
    Op 30 januari 2015 organiseert de werkgroep PST van de Federatie een studie- en ontmoetingsvoormiddag in het vormingscentrum Guislain in Gent. Boeiende lezingen over samenwerken, de taak van een OST en PST en verwachtingen van artsen staan geagendeerd. Deze voormiddag wil inspiratie bieden voor leden van de palliatieve support teams, de oncologische teams, ziekenhuismedewerkers en andere palliatieve hulpverleners. Meer info. Inschrijven via www.palliatief.be, rubriek In de kijker.
  • Masterclass 'Psychiatrie, Palliatieve zorg en Euthanasie' m.m.v. dr. Ilse Decorte, prof. dr. Lieve Thienpont en prof. dr. Joris Vandenberghe
    Op 2 oktober 2014 (19u30, Vilvoorde) organiseert de werkgroep Palliatieve zorg en Psychiatrie van de Federatie een studieavond met 3 experten waarin casussen besproken zullen worden. Meer informatie wordt bekendgemaakt op onze website en in de Nieuwsflash van september.

Voor een uitgebreidere vooruit- en terugblik op interessante evenementen over palliatieve zorg, klik op de rubriek Agenda op www.palliatief.be.

top

DOCTORAATSNIEUWS

Recent hebben dr. Peter Pype en dr. Mieke Vermandere hun doctoraatsonderzoek in het domein van palliatieve zorg met succes verdedigd. We geven hieronder graag kort inzage in hun belangrijkste bevindingen. Op het Vlaams Congres Palliatieve Zorg in september 2014 zullen beiden hun hoofdresultaten ook toelichten, samen met de implicaties voor de praktijk.

Spiritualiteit aan het levenseinde: Kunst of wetenschap?
Te horen krijgen dat je ongeneeslijk ziek bent, roept heel wat vragen op: 'Waarom ik?', 'Hoe lang nog?', 'Wat zal er met mijn kinderen gebeuren als ik er niet meer ben?' zijn slechts enkele voorbeelden. Naarmate de ziekte vordert, komen er steeds meer relaties in het gedrang: op het werk, in de vriendenkring, of thuis. De zorg voor de betekenisvolle relaties van een zieke wordt in de internationale medische literatuur ook wel spirituele zorg genoemd. Dr. Mieke Vermandere maakte haar proefschrift over de rol van de huisarts en de thuisverpleegkundige in spirituele zorg aan het levenseinde.


Benieuwd naar de resultaten?

  • Klik hier voor de samenvatting van de bevindingen.
  • Vermandere, M. (2014). Spirituality at the end of life: Art or science? Leuven: Acco

top

Werkplekleren voor huisartsen in palliatieve zorg: gepast en haalbaar?

Palliatieve zorg richt zich op de kwaliteit van leven bij mensen met een ernstige, levensbedreigende aandoening. Dankzij de medische ontwikkelingen leven mensen steeds langer. Mensen sterven ook minder snel aan ernstige ziekten zoals kanker of hartaandoeningen. Hierdoor groeit wereldwijd de populatie palliatieve patiënten. Men schat dat in België jaarlijks 15.000 mensen palliatieve zorg nodig hebben. De meeste van hen wensen thuis te blijven tijdens hun laatste levensfase en ook thuis te sterven. "Die evolutie stelt huisartsen en eerstelijnszorgverstrekkers voor een grote uitdaging", zegt dr. Peter Pype, praktijkassistent aan de UGent. "Ondanks inspanningen van de universiteiten studeren huisartsen af met een onvolledige kennis van palliatieve zorg in al haar aspecten." De basisopleiding voor huisartsen en de bijscholingen tijdens hun carrière zijn onvoldoende om huisartsen voldoende vertrouwd te maken met palliatieve zorg. Dr. Peter Pype (UGent/UAntwerpen) ging op onderzoek uit en stelde vast dat werkplekleren een efficiënte oplossing kan bieden.


Benieuwd naar de resultaten?

top

Doctoraatsonderzoek van dr. Peter Pype onderwerp van bijdrage in 'Educational Health'

Werkplekleren vertrekt van het delen van kennis en expertise tussen samenwerkende zorgverstrekkers. Aangezien huisartsen in Vlaanderen frequent samenwerken met de expert-verpleegkundigen van de palliatieve thuiszorgequipes, werd bij dit onderzoek de focus op deze interactie gelegd. Via een retrospectieve dossierstudie werd nagegaan of in de patiëntendossiers van de palliatieve thuiszorgequipes gerapporteerd werd over de interactie tussen de huisartsen en de verpleegkundigen. Meer bepaald werd nagekeken of in die rapportering melding werd gemaakt van werkplekleren. Deze studie werd uitgevoerd bij alle 15 palliatieve thuiszorgequipes in Vlaanderen en omvatte een dossier-steekproef van een volledig jaar. De analyse toonde dat de verpleegkundigen de patiëntendossiers niet alleen gebruikten om patiëntgegevens te noteren maar dat ook de contacten met de huisarts in detail beschreven werden (gemiddeld 6 arts-verpleegkundige contacten per patiënt). In bijna één vierde van deze contacten werd een leermoment voor de huisarts beschreven aan de hand van vier karakteristieken: 1. het onderwerp (thema's binnen de verschillende domeinen van de palliatieve zorg kwamen aan bod: lichamelijk, psychisch, sociaal, existentieel ), 2. de contactmethode (in 70% van de contacten telefonisch), 3. de initiatiefnemer (in 60% van de contacten de verpleegkundige) en 4. de leeractiviteit (vooral 'discussie en reflectie', 'informatie krijgen' en 'vragen stellen' werden vernoemd). Deze dossierstudie bevestigt dat er kan geleerd worden op de werkplek. Verpleegkundigen in de palliatieve zorg blijken sensitief en open voor de leernoden van huisartsen. Verpleegkundige nota's in patiëntendossiers bieden nuttige informatie voor interprofessionele teambesprekingen in het kader van werkplekleren. De uitdaging voor de toekomst is om zorgverleners te trainen in het beantwoorden van elkaars leernoden.


Meer lezen?

top

VOOR U GELEZEN
Ervaringen van verpleegkundigen en artsen in de thuiszorg m.b.t. continue diepe sedatie

Continue diepe sedatie (CDS) is een van de mogelijke medische handelingen die gebruikt wordt als laatste toevluchtsoptie om ondraaglijke refractaire symptomen bij terminaal zieke patiënten te verlichten. Zowel in Nederland als in België werden richtlijnen gepubliceerd m.b.t. palliatieve sedatie. Hoewel deze richtlijnen zich voornamelijk richten tot artsen, vereist de uitvoering van CDS een multidisciplinaire teambenadering met gepaste samenwerking en communicatie. We weten echter weinig over hoe huisartsen en thuisverpleegkundigen CDS in de thuiszorg ervaren, en meer bepaald over hun rol, hun samenwerking en de verdeling van verantwoordelijkheden in deze. Aan de hand van kwalitatieve interviews bij 25 huisartsen en 26 thuisverpleegkundigen, van nabij betrokken in de zorg voor 29 volwassen kankerpatiënten in België, Nederland en UK, ging men na hoe beide disciplines hun ervaringen met CDS beschreven. Meer lezen ...


Meer lezen?

  • Anquinet, L., Rietjens, J.A., Mathers, N., Seymour, J., van der Heide, A., & Deliens, L. (2014). Descriptions by general practitioners and nurses of their collaboration in continuous sedation until death at home. Journal of Pain and Symptom Management. Indien u geen toegang hebt tot het artikel, kunt u steeds contact opnemen met de Federatie via research@palliatief.be.

top

Leeftijd als belangrijke factor bij behandeldoelen in de laatste levensweek van ouderen

In de meeste Europese landen vormen mensen boven de 85 jaar de snelst groeiende leeftijdsgroep en de voorspelling is dat hun aantal zal verdubbelen in de komende twintig jaar. Het is dan ook niet verwonderlijk dat palliatieve zorg wereldwijd wordt beschouwd als een prioriteit in de gezondheidszorg voor ouderen. Toch weten we weinig over het soort zorg dat ouderen van verschillende leeftijden krijgen aan het einde van hun leven. In dit onderzoek ging men na wat het primaire behandeldoel was in de laatste levensweek van ouderen boven de 85 jaar en dit in vergelijking met ouderen tussen 75 en 85 jaar oud. Op basis van gegevens uit een cross-sectionele studie uit 2007 in Vlaanderen analyseerden de onderzoekers 1681 niet-plotse overlijdens van patiënten van 75 jaar of ouder. Meer lezen ...


Meer lezen?

  • Smets, T., Verhofstede, R., Cohen, J., Van Den Noortgate, N., & Deliens, L. (2014). Factors associated with the goal of treatment in the last week of life in old compared to very old patients: a population-based death certificate survey. BMC Geriatrics, 14, 61. Indien u geen toegang hebt tot het artikel, kunt u steeds contact opnemen met de Federatie via research@palliatief.be.

top

Ongeneeslijk zieken overlijden vaker in het ziekenhuis

Op 12 mei 2014 verscheen in verscheidene dagbladen (o.a. het Nieuwsblad en De Standaard) een artikel m.b.t. Belgische gegevens over plaats van overlijden van mensen met een chronische levensbedreigende aandoening. Op basis van de overlijdenscertificaten van 2008 bleek dat 51% in een ziekenhuis overleed (met inbegrip van de palliatieve zorgeenheden), 25% thuis en 24% in een woon- en zorgcentrum. De onderzoekers vonden opmerkelijke verschillen tussen de drie gewesten. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest was het aantal ziekenhuisoverlijdens en overlijdens in een woon- en zorgcentrum het hoogst en het aantal thuisoverlijdens het laagst. In Wallonië was het aantal thuisoverlijdens het hoogst. De overledenen die op het tijdstip van hun dood thuis woonden, hadden in Wallonië de laagste kans om in het ziekenhuis te overlijden. In Vlaanderen hadden de bewoners van een woon- en zorgcentrum de laagste kans om in een ziekenhuis te overlijden. De onderzoekers pleiten voor een sterkere rol van eerstelijnszorgverleners in de levenseindezorg en de uitbreiding van de capaciteit van palliatieve zorginstituten.


Meer lezen?

  • Deze studie verscheen in het European Journal of Public Health. Houttekier, D., Cohen, J., Pepersack, T. & Deliens, L. (2013, Epub ahead of print). Dying in hospital: a study of incidence and factors related to hospitals death using death certificate data. European Journal of Public Health. Indien u geen toegang hebt tot het artikel, kunt u steeds contact opnemen met de Federatie via research@palliatief.be.

top

NIEUWS UIT DE FEDERATIE
Gommaar Truyens blijft bij de Federatie!

Tot ons genoegen kunnen we aankondigen dat het Fonds Sociaal Maribel onlangs groen licht gaf om onze medewerker en collega Gommaar Truyens voor onbepaalde duur in dienst te nemen. Gommaar werkt sinds anderhalf jaar bij de Federatie en wordt vanaf 1 juli 2014 volwaardig stafmedewerker. Hij heeft een master in de sociologie en in het management en het beleid van de gezondheidszorg. Palliatieve zorg was het onderwerp van zowel zijn bachelorproef als zijn 2 masterproeven. Enthousiasme en inzet verzekerd! Nogmaals welkom, Gommaar.

 

 

 

top

Stuurgroep Ethiek zoekt versterking

De Stuurgroep Ethiek van de Federatie, auteur van enkele belangrijke documenten als de richtlijn 'Sedatie' en de visietekst 'Palliatieve zorg en euthanasie', zoekt enkele nieuwe leden. Een diploma in ethiek is niet vereist, wel ervaring en/of sterke voeling met palliatieve zorg, ongeacht achtergrond of opleiding. De stuurgroep vergadert doorgaans om de twee maanden op donderdagmiddag in Vilvoorde, van 11u tot 13u. Het onderwerp waarmee in september het nieuwe werkjaar wordt ingezet luidt 'Levenseindezorg bij dementerenden: palliatieve zorg en euthanasie'. De eerstvolgende vergaderingen zijn gepland op 11 september, 23 oktober en 18 december. Geïnteresseerde kandidaat-leden mogen contact opnemen met Paul Vanden Berghe, directeur, paul.vanden.berghe@palliatief.be.

top

De Federatie zoekt vrijwilligers

Vrijwilligers zijn uitermate belangrijk in palliatieve zorg, onder meer voor de ondersteuning van patiënten en mantelzorgers. Maar ook administratief gerichte mensen kunnen hun steentje bijdragen. Heeft u zin om op regelmatige basis ((twee)wekelijks of maandelijks) enkele uren administratief werk uit te voeren op de Federatie in Vilvoorde, dan bent u meer dan welkom! Geïnteresseerden mogen hierover mailen of bellen met onze stafmedewerker Marc Aerts: marc.aerts@palliatief.be, 02 250 30 45 (di of woe).

top

Jaarverslag 2013 van Federatie beschikbaar

Er zijn vele goede redenen om te geloven dat de nood aan palliatieve zorg de volgende jaren zal toenemen en dat de ondersteuning van verdere kwaliteitsvolle ontplooiing van palliatieve zorg meer dan nodig is, zowel als basiszorg als op een meer gespecialiseerd niveau. Het voorbije jaar is er hard gewerkt om het draagvlak voor deze uitbouw te verbreden. Lees in ons jaarverslag 2013 welke concrete acties de Federatie en haar vrijwilligers hebben genomen.

top

INTERNATIONAAL NIEUWS

  • 'Contactgericht werken in de laatste levensfase'
    3de editie van het Landelijk congres 'Palliatieve zorg voor mensen met dementie of een verstandelijke handicap' op 22 september 2014 in Lunteren (NL). Meer info in de brochure
  • 4th Seminar of the PRC & EAPC RN
    Op 16 en 17 oktober 2014 in Amsterdam (NL). Meer info
  • 2nd Congress on Paediatric Palliative Care: 'A global gathering'
    Van 19 t/m 21 november 2014 in Rome (It). Meer info

top

EAPC Early Researcher Award 2014

Professor Lieve Van den Block, verbonden aan de onderzoeksgroep 'Zorg rond het Levenseinde', ontving op het jongste EAPC-congres in Lleida (Spanje) de EAPC Early Researcher Award 2014. Lees meer ...

top

IN DE MEDIA

Richtlijn 'Delier' in de media
In de mei-editie van Medi-sfeer verscheen een artikel, getiteld 'Delier in de thuissituatie: wat zijn de mogelijkheden'. Gert Huysmans, huisarts en voorzitter van de Federatie, duidt het voorkomen en mogelijk plan van aanpak, met aandacht voor de omgeving, de rol van medicatie en mogelijkheden voor thuisbehandeling. Tot slot wordt er gerefereerd aan de richtlijn 'Delier', beschikbaar op www.pallialine.be.


Meer lezen?

  • Langendries, M. (2014, mei). Delier in de thuissituatie: wat zijn de mogelijkheden? Medi-sfeer 445, 18-20.
    pag. 18 - 19 - 20

Panorama (Canvas) bracht op donderdag 29 mei 2014 de reportage: Ook kinderen sterven. Over lijden en doodgaan bij minderjarigen, m.m.v. Ilse Ruysseveldt, coördinator KITES-zorgteam Kinderziekenhuis UZ Leuven en bestuurslid van de Federatie.

top